Blue Origin NASA’ya dava açtı

Jeff Bezos’un uzay şirketi Blue Origin, Artemis Programı için verdiği Ay’a iniş teklifinin yanlış değerlendirdiği iddiasıyla NASA’ya karşı federal mahkemede dava açtı. Söz konusu dava, NASA tarafından rakibi Elon Musk’ın SpaceX’ine verilen Artemis Programı fonundan bir pay almak için aylarca sürdürdüğü mücadelesini başka bir boyuta taşıyor. Blue Origin’in bu tutumu, SpaceX’in sözleşmesinde başka bir duraklamayı ve NASA’nın 2024 yılına kadar astronotları Ay’a indirme yarışında yeni bir gecikmeyi tetikleyebilir.

Blue Origin’in geçen Cuma günü ABD Federal Alacaklar Mahkemesi’ne sunduğu dilekçeyi şirket avukatları Artemis Programı ihalesi sırasında sunulan “NASA’nın kanuna aykırı ve uygunsuz teklif değerlendirmesine” bir meydan okuma olarak tanımlandıklarını söyledi.

NASA SpaceX’i Seçmişti

Blue Origin, NASA’nın 1972’deki son Ay iniş görevinden (Apollo 17) bugüne kadar astronotları tekrar Ay’a indirmek için yarışan üç firmadan biriydi.

Nisan ayında NASA, program için iki şirket seçebileceğini söylemesine rağmen Blue Origin’in 5,9 milyar dolarlık Blue Moon iniş sistemi teklifi yerine SpaceX’in 2,9 milyar dolarlık Starship teklifini kabul ederek sadece bir şirket seçmişti.

Programa dair sözleşme, biri insansız, diğeri insanlı olmak üzere iki Ay’a iniş görevi içeriyor ve federal verilere göre SpaceX, çalışmaya başlamak için NASA’dan halihazırda 439 milyon dolar aldı.

Blue Origin sözcüsü, davayı “NASA’nın İnsan İniş Sistemi satın alma sürecindeki sorunlara çare bulma girişimi” olarak nitelendirdi ve şunları ekledi: “Bu tedarikte tanımlanan sorunların ve sonuçlarının adaleti yeniden sağlamak, rekabet yaratmak ve Amerika için Ay’a güvenli bir dönüş sağlamak için mutlaka ele alınması gerektiğine inanıyoruz.”

NASA sözcüsü Monica Witt, Blue Origin’in davası hakkında NASA yetkililerinin “şu anda davanın ayrıntılarını gözden geçirdiğini” söyledi. Davanın ve olası bir mahkeme kararının SpaceX’in sözleşmesindeki çalışmayı durdurmasının Artemis Programı’nı nasıl etkileyeceği sorulduğunda ise Witt, “Ajans, Artemis’in altında mümkün olan en kısa sürede ve güvenli bir şekilde Ay’a geri dönmek için ileriye dönük bir güncelleme sağlayacak.” dedi.

NASA’nın Yeterli Bütçesi Yok

NASA, Artemis Programı için talep ettiğinin bütçenin ancak dörtte birinin Kongre’den geçmesi nedeniyle yalnızca bir şirket seçmek zorunda kaldığını ifade etmişti.

Bununla birlikte, NASA’dan Kathy Lueders’in kaleme aldığı kaynak seçim bildiriminde SpaceX’e sözleşme verildikten sonra kalan bütçeyle NASA’nın, Blue Origin’den Blue Moon teklifinin fiyatını düşürmesini isteyemeyeceğini belirtmiş ve “Blue Origin’den bir sözleşmenin verilmesini potansiyel olarak mümkün kılabilecek bir fiyat için pazarlık yapmaya bile yetecek finansmana sahip değilim.” diyerek ajansın SpaceX’i tercih etme kararını desteklemişti.

Buna rağmen Blue Origin, Nisan ayında, SpaceX’in seçildiğinin açıklanmasından itibaren iki haftadan kısa bir süre içinde GAO’ya (Government Accountability Office) ihtarname göndermiş ve NASA’nın iki ayrı sözleşmeyi finanse etmek için yeterli parası olmadığını öğrendiğinde programın şartlarını iptal etmesi veya değiştirmesi gerektiğini belirtmişti. GAO, Temmuz ayında bu iddiaları reddetmiş ve NASA’nın kararını adil ve hukuka uygun olduğunu kabul etmişti.

Söz konusu ihtarname, GAO davayı karara bağlayana kadarki 95 gün boyunca SpaceX’in sözleşmesini başlatmasını engellemişti. Blue Origin’in federal mahkemede açtığı bu dava da yeni bir gecikmeye sebep olacağa benziyor.